Kim jesteśmy?

Polskie Towarzystwo Szkolne "Oświata" jest najstarszą polonijną organizacją oświatową w Niemczech. Zostało założone w 1895 roku. Jego zdelegalizowanie przez władze hitlerowskie w 1939 roku spowodowało przerwę w pracy Towarzystwa do 1988 roku- roku reaktywacji, a więc w tym roku – 2013- PTS „ Oświata” będzie obchodzić 25 –lecie wznowienia swojej działalności.

Działalność Towarzystwa prowadzona jest bezinteresownie przez ludzi oddanych idei krzewienia kultury polskiej. Towarzystwo realizuje wyłącznie cele wyższej użyteczności publicznej. Zadaniem statutowym "Oświaty" jest nauczanie dzieci i młodzieży języka polskiego, podstaw geografii i historii Polski, polskiej kultury i tradycji, pomaganie młodym polskim berlińczykom w zachowaniu związku z krajem przodków. Realizowane jest to poprzez prowadzenie przez 20 wykwalifikowanych nauczycieli zajęć lekcyjnych z uczniami w 25 klasach w 10 punktach Berlina i w Poczdamie. Poczdam  i Prenzlauerberg – to dwa ostatnio otworzone, tym razem w części wschodniej, punkty nauczania. Uczniowie spotykają się raz w tygodniu od 16.30 do 19.00 (trzy godziny lekcyjne).

PTS „Oświata” organizuje też pobyty edukacyjne w Polsce, współuczestniczy w zapewnianiu ciekawego wypoczynku dla uczniów podczas wakacji i organizacji różnych imprez polonijnych. Niewątpliwym sukcesem „Oświaty” jest przygotowywanie od 2006 roku młodzieży do egzaminów certyfikatowych z języka polskiego jako obcego. Świadectwem uznawanym na całym świecie legitymuje się już 38 uczniów i w tym roku przygotowuje się do jego uzyskania następnych dziewięciu. Od 9 lat uczniowie PTS„Oświata” uczestniczą z sukcesami w organizowanej z inicjatywy Ambasadora RP w Berlinie Olimpiadzie Języka Polskiego w Niemczech. W finale VIII Olimpiady w kategorii uczniów szkół społecznych Julia Wyrzykowska zajęła I miejsce a Adam Kwiatkowski III. Warto nadmienić, że nauczycielka „Oświaty”, p.Małgorzata Staszak, od 6 lat kieruje niełatwymi pracami Komitetu Organizacyjnego Olimpiady.

 W 2012 roku przeprowadzono już po raz V trzystopniowy Konkurs Recytatorski pt. „Posłuchaj mnie…“, dla uczniów „Oświaty”, natomiast  II dla  uczniów Robert Jungk Oberschule, Sankt Marien Oberschule,  Szkolnego Punktu Konsultacyjny przy Ambasadzie RP w Berlinie i Katharina Heinroth Grundschule. Ogromnym sukcesem jest doprowadzenie do spotkania uczniów uczących się języka polskiego w różnych typach szkół berlińskich i zaprezentowanie polskiej  poezji przed jury pracującym pod przewodnictwem pani Celiny Muzy.

Planowane jest w roku 25-lecia PTS „Oświata” nadanie temu konkursowi jeszcze wyższej rangi i wprowadzenie go do stałego kalendarza naprawdę ważnych imprez kulturalnych Polonii berlińskiej.

Tu przedstawione formy pozalekcyjnej działalności PTS „Oświata” , to tylko niektóre - warto wspomnieć jeszcze o od lat prowadzonych konkursach literackich, ortograficznych,  o obchodach Roku Korczaka w 2012 i przygotowywanym w 2013 Roku Tuwima, redagowaniu kwartalnika „Oświatowe to i owo”, działalności młodzieżowego teatru „ Bez Paniki”, którego premiera spektaklu "Kochaj mnie" odbędzie się w teatrze Panda w lutym, czy działalność nauczycielskiej grupy teatralne „ProfiTrup”.

A oto jak widziana jest „OŚWIATA” oczami uczennicy – Danuty Dembińskiej:

A po wakacjach warto przyjść do polskiej szkoły, by wspólnie z rówieśnikami poznawać historię, geografię i kulturą Polski, pisać i czytać, śpiewać i recytować, zgadywać i rymować, malować i rysować, wycinać i naklejać, brać udział w imprezach, wycieczkach edukacyjnych i robić wiele innych szalonych rzeczy. I to wszystko po polsku!

Zapraszamy do nas wszystkich, którzy chcieliby rozpocząć lub kontynuować naukę języka polskiego.

Małgorzata Staszak

Historia Polskiego Towarzystwa Szkolnego "OŚWIATA"


Początki Polskiego Towarzystwa Szkolnego "Oświata" zdaniem niektórych badaczy nauczania polonijnego w Niemczech sięgają końca XIX wieku, kiedy to w roku 1881 z inicjatywy dr Antoniego Chłapowskiego powstało Towarzystwo Szkolne Polaków pod wezwaniem św. Stanisława. Po kilkuletnich zmianach organizacyjnych Towarzystwo to przekształcono w roku 1896 w istniejące do dziś Polskie Towarzystwo Szkolne "Oświata". Berlińska "Oświata" zalicza się więc do najstarszych organizacji polonijnych w Niemczech.
Poważne próby reaktywowania "Oświaty" po przymusowej przerwie, jaką były działania wojenne 1939-1945 nie są znane.
Dopiero na przełomie lat osiemdziesiątych olbrzymia fala emigracji z Polski zrodziła konieczność nauczania języka polskiego na podobną do przedwojennej skalę.

Problemem tym zainteresował berliński Oddział Związku Polaków w Niemczech i przyjęty w roku 1985 do tej organizacji azylant z Polski - Wojciech Soczówka.

Berliński Związek Polaków w Niemczech ze swoim ówczesnym przewodniczącym Zygmuntem Wesołowskim, braćmi Stefanem i Zbigniewem Baczewskim, Haliną Rometzki, Edwardem Dudkiewiczem rozpoczął trudną batalię o reaktywowanie "Oświaty". Wydatną pomoc organizacyjną służył Wydział Konsularny Polskiej Misji Wojskowej w Berlinie Zachodnim z jej ówczesnym szefem mgr Jerzym Zbitowskim. Wojciech Soczówka w lutym 1987 roku zamieszcza w dwóch niemieckich dziennikach ogłoszenie o treści "Polnisches Gimnasium sucht qualifizierte Kräfte". Ogłoszenie to, mimo że było absolutnym blefem i przyniosło jego pomysłodawcy fale krytyki i oskarżeń spełniło jednak ważną misję. Wojciech Soczówka stał się posiadaczem blisko 30 adresów i telefonów potencjalnych pedagogów.

21 kwietnia 1988 roku dochodzi do spotkania ówczesnego Volksbildungsrata dzielnicy Tempelhof Klausa Wowereita (dziś urzędujący burmistrz Berlina), kierownika wydziału Szkolnictwa tejże dzielnicy inspektora Rybackiego, szefa Wydziału Konsularnego Polskiej Misji Wojskowej w Berlinie Zachodnim mgr Jerzego Zbitowskiego i przedstawicieli berlińskiego Oddziału Związku Polaków w Niemczech w osobach: przewodniczącego Zygmunta Wesołowskiego i Wojciecha Soczowki. Delegacja polska wystąpiła o bezpłatne użytkowanie pomieszczeń szkolnych w jednej ze szkół w dzielnicy Tempelhof. W skierowanym do berlińskiego Oddziału Polaków w Niemczech piśmie z dnia 16 sierpnia 1988 Klaus Wowereit wyraża zgodę na korzystanie z pięciu pomieszczeń lekcyjnych w Paul-Simmel Grundschule przy Feliksstr. 26. Szkoła ta znajduje się naprzeciwko polskiego kościoła, a zajęcia miały się odbywać w każdy wtorek i piątek od 15.30 do 17.00.

W kilka dni później w jednym z lokali na Kreutzberg odbyło się kolejne spotkanie formującego się aktywu pedagogicznego przyszłej "Oświaty" poświęcone m. in. zbliżającemu się wkrótce terminowi rozpoczęcia pierwszego roku szkolnego.

W spotkaniu tym oprócz wspomnianej już grupy działaczy Związku Polaków i Wojciecha Soczówki udział wzięły Barbara Krajewska, Joanna Małek oraz Aniela Krzyżaniak-Żabko i Wiesław Żabko. Na zebraniu tym ustalono też formy akcji naboru do pierwszej szkoły poprzez kolportaż ulotek, ogłoszenia w Polskiej Misji Wojskowej, informacje w berlinskich organizacjach polonijnych, ogłoszenia na terenie obozu przejściowego dla przesiedleńców w dzielnicy Marienfelde oraz komunikaty z kościelnej ambony. Związek Polaków w pierwszej wydanej ulotce podał termin rozpoczęcia pierwszych zajęć w dniu 6 września o godz. 15.30. Nikła frekwencja spowodowała konieczność przesunięcia oficjalnej inauguracji zajęć na termin poźniejszy, co nie przeszkodziło, że trzy pierwsze nauczycielki Barbara Krajewska, Joanna Malek oraz Aniela Krzyżaniak-Żabko prowadziły już pierwsze spotkania organizacyjne z przyjeżdzającymi na Tempelhof uczniami.

W dniu 17 września 1988 roku w salce parafialnej polskiego kościoła przy Feliksstraße odbyło się zebranie przedstawicieli organizacji polonijnych, rodziców i przyszłych nauczycieli. Na spotkaniu tym powołano do życia Komitet Organizacyjny przyszłego Polskiego Towarzystwa Szkolnego "Oświata" w składzie:
  • Przewodniczący - Wojciech Soczówka - Związek Polaków
  • Z-ca przewodniczącego - Elżbieta Rasińska - Polski Związek Kulturalny
  • Sekretarz - Barbara Krajewska - Związek Polakow
  • Skarbnik - Wiesław Żabko - niezrzeszony
  • Członek - Maria Szewczyk - Klub Inteligencji Katolickiej
  • Członek - Bożena Mertens - Polski Związek Kulturalny
  • Członek - Joanna Małek - Zjednoczenie Polaków w Berlinie
Opracowanie statutu odradzającej się "Oświaty" powierzono mecenasowi Stefanowi Baczewskiemu członkowi Związku Polaków w Niemczech.
Uroczysta inauguracja pierwszego roku szkolnego odbyła się 11 października 1988 roku.
Odrodzenie szkolnictwa polonijnego w Berlinie Zachodnim wywołało duże zainteresowanie mediów. "Życie Warszawy" z 20 grudnia 1988 roku tak informowało czytelników o historycznym wydarzeniu w życiu berlinskiej Polonii:
"Jak zawsze przyjechały we wtorek po południu z różnych dzielnic Berlina Zachodniego i wszystkie zniknęły w kilku salach lekcyjnych szkoły. Najmłodsze dzieci spiewały za Joanną Małek piosenkę o choince i powtarzały strofy wiersza "Przynoszę wam polskie słowo". Ze starszymi dziećmi Barbara Krajewska i Aniela Krzyżaniak-Żabko prowadziły lekcję języka polskiego i historii. Rodzice oczekujący na zakończenie zajęć pod kierownictwem Lilianny Pacholak zgłębiali tajniki niemieckiej gramatyki." 
Funkcjonowanie pierwszej polonijnej powojennej szkoły utrwaliły w grudniu na taśmie telewizyjnej ekipy ARD i SFB.
W dniu 24.02.1989 roku odbyło się pierwsze Walne Zgromadzenie Członków Polskiego Towarzystwa Szkolnego "Oświata", na którym uchwalono i przyjęto statut organizacji oraz wybrano pierwszy zarząd w składzie:
  • Przewodniczący - Wiesław Żabko
  • Z-ca Przew. - Marianna Drużycka
  • Sekretarz - Wojciech Soczówka
  • Skarbnik - Elżbieta Rusińska
  • Przew. Rady Ped. - Barbara Krajewska
W czerwscu 1989 roku rozdano pierwsze wzorowane na przedwojennym oryginale świadectwa ukończenia roku szkolnego 1988/1989, które otrzymało 22 uczniów. W połowie1989 roku pierwszy Zarząd Polskiego Towarzystwa Szkolnego "Oświata" składa w sądzie berlinskim wymagane dokumenty do formalnego zarejestrowania. Decyzją z dnia 20 października 1989 roku Sąd Grodzki Berlina-Charlottenburg przyjmuje do rejestracji Polskie Towarzystwo Szkolne "Oświata", czym uprawomocnia jego działalność na terenie ówczesnego Berlina Zachodniego.
Reaktywowanie po blisko półwiecznej przerwie działalności Towarzystwa stało się faktem, osiągniętym dzięki wytrwałym działaniom i staraniom członków berlińskiego Oddziału Związku Polaków w Niemczech, Wojciecha Soczówki oraz poświęcenia i zaangażowania pierwszych nauczycieli, którzy decydując się na prace bez jakiejkolwiek finansowej rekompensaty (do 1992 roku) stworzyłi pierwsze podwaliny dla dzisiejszej dużej i prężnie działającej organizacji. Urzędujący zaś dziś burmistrz połączonych już części Berlina Klaus Wowereit stał się cichym bohaterem tych wydarzeń, składając piętnaście lat temu niezwykle ważny dla kilku już pokoleń absolwentów naszych szkół podpis.
Opracował Wiesław Żabko, 2003


Witamy na naszej stronie internetowej!

Polskie Towarzystwo Szkolne „OŚWIATA to organizacja, która już od 1988 roku prowadzi dla dzieci i młodzieży polonijnej w Berlinie nauczanie języka polskiego oraz podstaw historii, kultury i geografii Polski. Zajęcia prowadzone są przez wykwalifikowaną kadrę z wyższym wykształceniem filologicznym i pedagogicznym.

Uczniowie spotykają się raz w tygodniu od 16.30 do 19.00 (trzy godziny lekcyjne). Punkty nauczania znajdują się w różnych szkołach, aż w dziesięciu dzielnicach Berlina: Prenzlauer Berg, Reinickendorf, Rudow, Spandau, Friedrichshain, Tempelhof, Wilmersdorf, Wedding, Lankwitz, Kreuzberg oraz w biurze Towarzystwa w Neukölln.

Naukę można podjąć od pierwszej klasy szkoły podstawowej. Dodatkowo, na punkcie Friedrichshain, prowadzone są zajęcia dla dzieci w wieku przedszkolnym, a na Prenzlauer Berg, wczesnoprzedszkolnym. Dzieci posiadają różnorodną znajomość języka (od początkowej do zaawansowanej), niezależnie od wieku.

Starsi uczniowie mają możliwość wzięcia udziału w kursach przygotowujących do egzaminów certyfikatowych.

„Oświata” to również wspólne spędzanie wolnego czasu. W czasie wakacji i ferii organizowane są wycieczki edukacyjne, obozy, kolonie, czy spływy kajakowe, a w ciągu całego roku wiele imprez związanych z polskimi tradycjami.

Zapraszamy do nas wszystkich, którzy chcieliby rozpocząć lub kontynuować naukę języka polskiego.

Kontakt do PTS "Oświata"

Lichtenrader Str. 42

12049 Berlin

tel.: 030 / 627 08 745

e-mail: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.