25-lecie - relacja

Foto_odznaczeni Foto_laureaci Foto Foto Foto

Dwujęzyczność, dwukulturowość, poszukiwanie tożsamości przez młodych Polaków za granicą

7 września, przy pięknej pogodzie, Polskie Towarzystwo Szkolne „Oświata“ świętowało w Muzeum Dahlem swoje 25-lecie.


W gustownie udekorowanym holu przybywających gości  przyjmowali organizatorzy wręczając pamiątkowe gadżety.

Na uroczystość 25-lecia „Oświaty” przybyło wielu znamienitych gości z Polski i z Berlina. Z Warszawy przyjechał wicedyrektor Departamentu Strategii i Współpracy Międzynarodowej Ministerstwa Edukacji Narodowej - Grzegorz Chorąży, przybyli liczni delegaci województwa lubuskiego: doradca wojewody lubuskiego ds. edukacji Stefan Mocek,  wicedyrektor Wojewódzkiego Ośrodka Metodycznego w Gorzowie Wielkopolskim, Anna Buczak, oraz przedstawiciele Lubuskiego Oddziału Stowarzyszenia „Wspólnota Polska”. Z Poznania przyjechał dyrektor Wielkopolskiego Oddziału Wspólnoty Polskiej, Dariusz Łukaszewski, z Lublina - przedstawicielka ORPEG-PCN, Anna Kuczyńska.
Wśród organizacji berlińskich byli obecni przedstawiciele Paritätischer Wohlfahrtsverband Berlin, oraz wypróbowani przyjaciele z Deutsch-Polnische Gesellschaft Berlin- z przewodniczącym Christianem Schröterem. Przybyli licznie przedstawiciele wielu organizacji polonijnych: wieloletni przewodniczący Komitetu Rodzicielskiego PTS „Oświata”, w ostatnich latach wiceprzewodniczący Zarządu „Oświaty”, obecnie Przewodniczący Polskiej Rady w Berlinie - Ferdynand Domaradzki, przedstawiciele Związku Polaków w Niemczech, Zjednoczenia Polaków w Berlinie, Zrzeszenia Federalnego Polskich Inżynierów i Techników w Niemczech, przedstawicielki agit Polska i Polek w Gospodarce i Kulturze oraz zarząd i członkowie berlińskiego koła PTTK.
W sali teatralnej Barbara Rejak, przewodnicząca „Oświaty“ powitała gości i przedstawiła najważniejsze etapy bogatej działalności Towarzystwa i jego cele. Następnie głos zabrał Tadeusz Oliwiński, Radca-Minister, Kierownik Wydziału Konsularnego Ambasady  RP w Niemczech podkreślając rolę organizacji w życiu polonijnym. Mowę jubileuszową wygłosiła prof. Barbara John związana z „Oświatą” od początków jej istnienia. Pani John, obecnie przewodnicząca Paritätische Wohlfahrtsverband w Berlinie, pełniła wówczas funkcję pełnomocnika Berlińskiego Senatu do Spraw Cudzoziemców i dzięki jej przychylności nowopowstała organizacja otrzymała dotację pieniężną. W ciepłych słowach podkreśliła ważność nauczania języka ojczystego, jego wychowawczą i wzbogacającą rolę w edukacji młodego pokolenia emimigracyjnego.  Wyraziła podziw dla szerokiej społecznej działalności Towarzystwa, dziękując członkom założycielom,  nauczycielom jak i rodzicom wytrwałości i uporu w dążeniu i realizacji jego nadrzędnych celów. Nie było to oficjalne przemówienie lecz wypowiedź pełna przyjaźni i osobistych wspomnień związanych z 25-letnimi kontaktami z „Oświatą”. Kontynuując wspomnieniową nutę poproszono na scenę obecnych na sali założycieli: Barbarę Krajewską, Joannę Małek, Anielę Krzyżaniak-Żabko, Wiesława Żabko i Wojciecha Soczówkę. Wręczono kwiaty i podziękowano za zapał, nieugiętość i konsekwentne działanie na rzecz reaktywacji jednej z najstarszych polonijnych organizacji w Niemczech.
Ważnym momentem było odznaczenie trojga nauczycieli – Doroty Koszutskiej, Krystiana Cichowskiego i  Jakuba Nowaka  Medalem Komisji Edukacji Narodowej za szczególne zasługi dla oświaty i wychowania. Jest to najwyższe odznaczenie dla nauczycieli przyznawane przez Ministerstwo Edukacji Narodowej. Medale wręczył Grzegorz Chorąży – Zastępca Dyrektora Departamentu Strategii i Współpracy Międzynarodowej Ministerstwa Edukacji Narodowej.

Zostały również odczytane listy gratulacyjne od instytucji i osób prywatnych współpracujących z „Oświatą” na przestrzeni 25 lat.

Wielu wspaniałych przeżyć dostarczyło gościom dwujęzyczne przedstawienie „Lokomotywy” Juliana Tuwima w wykonaniu najmłodszych uczniów, laureatów konkursów recytatorskich. Dzieci, niezrażone wypełnioną po brzegi salą teatralną, dały popis prawdziwej sztuki aktorskiej. Perfekcyjne przechodzenie z języka polskiego na niemiecki i odwrotnie, wyczucie rytmu,  opanowanie tekstu, modulowanie głosem, tempo, mimika, zauroczyły widownię. Owacjom nie było końca. Gratulacje dla Magdaleny Lepianki-Nowak i Jakuba Nowaka za przygotowanie dzieci do występu!

Krótkie scenki z bogatej, dwudziestoletniej działalności zaprezentował również oświatowy młodzieżowy teatr „Bez paniki”. Aż trudno było uwierzyć, że to teatr amatorski! Takich przedstawień nie powstydziłaby się niejedna profesjonalna scena teatralna. Słowacki, Mickiewicz, Mrożek, Beckett, Dygat, Gałczyński to tylko kilka przykładów autorów, z których twórczością zmierzyli się aktorzy, grając zarówno w języku polskim jak i niemieckim.

Dwujęzyczność, dwukulturowość i poszukiwanie tożsamości, to motyw przewodni jubileuszu. Wykład wprowadzający „W poszukiwaniu tożsamości” wygłosiła dr Maria Małaśnicka Miedzianogóra z Kopenhagi, przewodnicząca Rady Nordyckiej Unii Oświaty Polonijnej. W bardzo precyzyjny, przejrzysty sposób przedstawiła wielorakie wymiary tożsamości nakreślając uwarunkowania historyczne i kulturowe. Po wykładzie odbyła się dyskusja, w której uczestniczyli byli uczniowie „Oświaty” wychowani w dwukulturowości. Nawiązując do wypowiedzi prof. John i dr Małaśnickiej Miedzianogóry zgodnie stwierdzili, że nauka języka ojczystego była dla nich cenna,  w dwukulturowym wychowaniu widzą szansę na przyszłość, także  w  życiu zawodowym. Niestety  dyskusja ta nie  została właściwie wykorzystana przez młodą dziennikarkę Joannę Ratajczak . Prowadząca zadała im właściwie tylko stereotypowe pytanie: kim się czują - bardziej Polakami czy Niemcami i czy język polski im się przydaje. Szkoda, że Joanna Ratajczak nie rozwinęła tego interesującego, bliskiego wielu obecnym na sali zagadnienia.

Tematyka poszukiwania tożsamości była również treścią  koncertu Anny Novej, wokalistki wychowanej w obu kulturach i śpiewającej w obu językach piękne, nastrojowe piosenki własnego autorstwa pobudzające do refleksji nad losami emigranta.
Na powitanie, w przerwach i na zakończenie uroczystości w holu czekał smaczny poczęstunek przyrządzony przez Iwonę Hermann. Przy lampce wina  goście mogli obejrzeć wystawę fotograficzną ilustrującą 25 lat działalności „Oświaty”. Trudnego zadania wyboru zdjęć i ich profesjonalnego zaprezentowania podjęła się Ewa  Kabacińska z pomocą Magdaleny Nowak-Lepianki.  W miłej, przyjaznej atmosferze można było bawić się przy muzyce zespołu  Crazy Vibes z pełną temperamentu solistką Iwoną Cudak, dzielić się wrażeniami, wspomnieniami, odświeżać stare i zawierać nowe znajomości.

Sprzyjająca pogoda pozwalała również na długie Polaków rozmowy na tarasie. Słychać było wybuchy radości ze spotkania z dawno niewidzianymi znajomymi. Nauczycielom kłaniali się młodzi ludzie, w których owi dopiero po dłuższym czasie zdołali rozpoznać byłych maluchów. Dużą niespodzianką dla niektórych z nich była obecność Mareczka, najbardziej niesfornego ucznia w całej historii „Oświaty”, dziś grzecznego, dobrze wychowanego młodziana.
Wspominano niezapomniane wycieczki na Kresy organizowane od lat  przez Ferdynanda Domaradzkiego. Starsi i młodsi działacze przypominali sobie różne, czasem niewiarygodnie trudne sytuacje, z których jednak zawsze znajdowano drogi wyjścia ....
To była bardzo udana impreza. Trudno było się rozstać.


Przemówienie powitalne przewodniczącej Towarzystwa, pani Barbary Rejak:


Szanowni Państwo! Drodzy Goście!
Dzisiaj obchodzimy jubileusz 25 -lecia reaktywacji działalności Polskiego Towarzystwa Szkolnego „Oświata” w Berlinie. Jest to powód do dumy i radości dla wszystkich, którzy w ciągu tych wielu lat przyczynili się do tego, aby dzieci i młodzież mogły uczyć się w Berlinie języka polskiego.

Cieszę się bardzo, że tyle osób zechciało się z nami tą radością podzielić i przybyło na naszą uroczystość. Witam Państwa serdecznie!
Pragnę szczególnie powitać przedstawiciela Ambasady RP w Berlinie, Konsula Generalnego, Radcę-Ministra pana Tadeusza Oliwińskiego, Dyrektora Departamentu Strategii i Współpracy Międzynarodowej MEN, pana Grzegorza Chorążego, wieloletnią Pełnomocnik Senatu Berlina ds. Cudzoziemców ( Integracji i Migracji) i przewodniczącą Paritätischer Wohlfahrtsverband, prof. Barbarę John, Dyrektora Wspólnoty  Polskiej Oddziału w Poznaniu, pana Dariusza Łukaszewskiego,  Przewodniczącego berlinskiego oddziału Deutsch-Polnische Gesellschaft , pana Christiana Schrötera, Przewodniczącą Ligi Nordyckiej dr Marię Małaśnicką Miedzianogórę, której wykładu na temat języka i tożsamości będziemy dzisiaj mieli okazję wysłuchać oraz mojego kolegę z Oświaty przewodniczącego Polskiej Rady w Berlinie, pana Ferdynanda Domaradzkiego.

Szanowni Państwo! 25-lecie to poważna rocznica, skłania do refleksji, podsumowań i wspomnień.
Mnie przy tym nie było, wstąpiłam do „Oświaty” w 1994 roku i od roku 2000 mam niewątpliwy zaszczyt i jednocześnie trudny obowiązek jej przewodniczyć,  ale są dziś z nami w tej sali osoby,  które po blisko 50-letniej przerwie zakładały „Oświatę” na nowo.
Z artykułu pierwszego przewodniczącego PTS „Oświata” - Wiesława Żabki, przytoczę parę faktów lub fragmentów, które Państwu owe początki przybliżą.
Zaczęło się wszystko od ogłoszenia 26.02.1987 r. w berlińskim dzienniku Morgenpost: „Polnisches Gymnasium sucht qualifizierte Kräfte”. Ogłoszenie to dał pan Wojciech Soczówka, członek Związku Polaków w Niemczech, wtedy pełniący w nim od roku funkcję pełnomocnika ds. kultury i oświaty. Ogłoszenie to było zwykłym bluffem. Zgłosiło się blisko 30 osób, wśród nich trzech Niemców i jedna Francuzka ,przygotowanych na rozmowę kwalifikacyjną i podpisanie umowy o pracę. Kandydaci dowiedziawszy się, że szkołę dopiero zamierza się tworzyć i że nie ma na ten cel przysłowiowego feniga w większości zrezygnowali, ale pozostała grupa chętnych i utworzyła komitet do dalszych prób i działań.
21 kwietnia 1988 roku dochodzi do pierwszego spotkania delegacji Polonii berlińskiej, którą reprezentowali ówczesny prezes Związku Polaków w Niemczech Zygmunt Wesołowski i Wojciech Soczówka wraz z  przedstawicielem Polskiej Misji Wojskowej w Berlinie Zachodnim, kierownikiem Wydziału Konsularnego Jerzym Zbitowskim z Klausem Wowereitem, ówczesnym nadinspektorem ds. oświaty  dzielnicy Tempelhof . Tematem spotkania była sprawa bezpłatnego korzystania z sal lekcyjnych w szkole przy Felixstr. i odpowiedzialności za prowadzenie zajęć.
9 sierpnia 1988 roku przychodzi pozytywna decyzja o przyznaniu 5 sal lekcyjnych w szkole przy Felixstr. naprzeciwko polskiego kościoła. 1 września 1988 r., w dniu w którym w polskich szkołach tradycyjnie zaczyna się rok szkolny, ukazuje się w Berliner Morgenpost artykuł pt. „ 150 Schüler können jetzt Polnisch lernen”. - wyciąg z tekstu przygotowanego przez Wojciecha Soczówkę.
Związek Polaków w Niemczech rozpoczyna akcję naboru uczniów. Komisja oświatowa wystosowała do rodziców apel następującej treści:
„Drodzy Rodzice!
W Berlinie istnieje możliwość zorganizowania szkółki popołudniowej dla nauczania języka polskiego. Powodzenie tego przedsięwzięcia zależy od jak najliczniejszego zgłaszania dzieci chętnych do uczenia się języka polskiego”.
Uroczyste rozpoczęcie roku szkolnego odbyło się 11 października 1988  a czerwcu 1989 roku pierwszych 22 uczniów i uczennic otrzymało świadectwa szkolne. Nauczycielkami, które wtedy rozpoczęły pracę w „Oświacie” były panie: Barbara Krajewska, Joanna Małek i Nela-Krzyżaniak-Żabko. Otwarcie „oświatowej” szkoły narobiło dużo szumu w mediach. O fakcie tym poinformowała telewidzów ARD, ukazały się artykuły w prasie zachodnioberlinskiej, a także w Życiu Warszawy pt. „Przynoszę wam polskie słowo”.
Sprawy formalne związane z opracowaniem statutu, wyborem zarządu towarzystwa trwały nieco dłużej. W styczniu 1989 roku został przedstawiony statut PTS”Oświata a 24 lutego odbyło się pierwsze Zgromadzenie Członków,  na którym w wyniku oficjalnych wyborów powołano pierwszy Zarząd Towarzystwa w następującym składzie:
Przewodniczący – Wiesław Żabko
Zastępca- Maria Drużycka
Sekretarz – Wojciech Soczówka
Skarbnik – Elżbieta Rasińska
Przewodniczącą rady pedagogicznej została Barbara Krajewska
Rejestracja PTS Oświata w sądzie miała miejsce 26.10.1989 roku. Data ta jest formalnym zakończeniem procesu reaktywacji jednej z najstarszych organizacji polonijnych w Niemczech.

Szanowni Państwo! Od tych początków upłynęło ćwierć wieku. Polskie Towarzystwo Szkolne trzyma się mocno i rozwija swoją działalność. Pod koniec lat 90. uczęszczało na lekcje w „Oświacie” ok. 400 dzieci, później wraz z rosnącą ofertą szkół państwowych (szkoła europejska) i prywatnych, liczba ta zmniejszyła się do 300 w roku 2000 i od tej pory utrzymuje się niezmiennie na tym poziomie. Wbrew obawom, że zabraknie nam kadry, dalej zgłaszają się do nas młodzi nauczyciele, gotowi pracować społecznie. Nie mamy również problemu z naborem uczniów. W ostatnich dwóch latach przyjęliśmy ok. 70 małych dzieci. Utworzyliśmy grupę przedszkolną i rozszerzyliśmy naszą działalność na Brandenburgię. Od 3 lat prowadzimy w Poczdamie 2 klasy. Nasi nauczyciele  starają się, aby ich lekcje były atrakcyjne. Nie jest to zadanie proste, zważywszy, że dzieci i młodzież biorące udział w naszych zajęciach od 16.30 do 19.00 już mają już za sobą cały dzień nauki w szkole. Mimo to udaje im się zachęcić uczniów do brania udziału w konkursach recytatorskich, literackich, olimpiadach języka polskiego i do pisania artykułów i wierszy do naszego oświatowego kwartalnika ”Oświatowe to i owo” . Za ten trud pragnę im przy okazji dzisiejszego jubileuszu podziękować.